جعفر پناهی، یکی از برجستهترین فیلمسازان ایران، پیشبینی کرده است که رژیم آیتالله علی خامنهای پس از سرکوب خشونتبار آخرین موج اعتراضات، دیگر قادر نخواهد بود کنترل جامعه ایران را در دست نگه دارد.
پناهی در گفتوگو با گاردین گفت: «ادامه حیات این حکومت در چنین شرایطی غیرممکن است. خودشان هم این را میدانند. میدانند که دیگر نمیشود بر مردم حکومت کرد. شاید تنها هدفشان در این مقطع این باشد که کشور را تا آستانه فروپاشی کامل پیش ببرند و سعی کنند آن را نابود کنند.»
اعتراضاتی که ریشه در بحران شدید اقتصادی دارد، از اواخر ماه دسامبر سراسر ایران را فرا گرفته و در پایان هفته گذشته با سرکوبی مرگبار از سوی نیروهای امنیتی مواجه شد؛ بهطوری که گزارشها از کشته شدن بیش از ۲۵۰۰ نفر حکایت دارد.
پناهی گفت قطع سراسری اینترنت که از جمعه گذشته اعمال شد و ۹۵ تا ۹۹ درصد شبکه ارتباطی کشور را مسدود کرد، «نشانهای بود از اینکه قرار است یک کشتار بسیار بزرگ رخ دهد». او افزود: «اما هرگز تصور نمیکردیم که سرکوب تا این اندازه گسترده و با چنین ابعادی باشد.»
پناهی ۶۵ ساله این گفتوگو را از ایالات متحده انجام داده است؛ جایی که برای معرفی تازهترین فیلمش، «تصادف ساده»، حضور دارد. این فیلم سال گذشته نخل طلای جشنواره فیلم کن را از آن خود کرد و از مدعیان اصلی اسکار ۲۰۲۶ در بخش فیلم بینالمللی بهشمار میرود.
این فیلم که آمیزهای از تریلر انتقامی و کمدی سیاه است و بهعنوان نماینده فرانسه به آکادمی اسکار معرفی شده، داستان گروهی از زندانیان سیاسی سابق ایرانی را روایت میکند که میکوشند تصمیم بگیرند آیا از مردی که گمان میکنند در زندان آنان را شکنجه کرده است، انتقام بگیرند یا نه.
پناهی گفت: «آنچه در این فیلم به تصویر کشیدهام این است که وقتی چرخه خشونت ادامه پیدا میکند، متوقف کردن آن بسیار دشوار میشود. متأسفانه بهدلیل سبعیتی که از سوی حکومت اعمال میشود، این نگرانی وجود دارد که این چرخه خشونت همچنان ادامه یابد.»
پناهی در ماه دسامبر، در غیاب خود، به اتهام «تولید تبلیغات علیه نظام سیاسی» به یک سال زندان محکوم شد، با این حال اعلام کرده است که قصد بازگشت به ایران را دارد.
او تاکنون دو بار زندانی شده است: یکبار در سال ۲۰۲۲ بهدلیل اعتراض به بازداشت دو فیلمساز منتقد حکومت، و بار دیگر در سال ۲۰۱۰ بهسبب حمایت از اعتراضات ضدحکومتی.
پناهی گفت اگرچه فروپاشی حکومت تحت رهبری روحانیون و آیتالله علی خامنهای پس از این سرکوبهای خونین اجتنابناپذیر است، اما زمان وقوع آن قابل پیشبینی نیست.
او تأکید کرد: «این رژیم صددرصد سقوط خواهد کرد. این سرنوشت همه حکومتهای دیکتاتوری در طول تاریخ بوده است. اینکه چه زمانی فرو میپاشد، کسی نمیداند. ما دوست داریم همین چند دقیقه دیگر اتفاق بیفتد، اما عوامل زیادی باید کنار هم قرار بگیرند تا این امر محقق شود.»
پناهی همچنین به دولتهای غربی هشدار داد که رژیم روحانیت ایران را بازیگری عقلانی تلقی نکنند. او که از طریق مترجمش، شیدا دیانی، سخن میگفت، اظهار داشت: «در دیگر دیکتاتوریهای جهان معمولاً دستکم چند نفر هستند که بر اساس عقلانیت عمل میکنند و اجازه نمیدهند اوضاع به این مرحله برسد. اما متأسفانه در این نظام هیچ عقلانیتی وجود ندارد. تنها چیزی که به آن فکر میکنند سرکوب و این است که چگونه حتی فقط یک روز دیگر در قدرت بمانند. آخرین چیزی که به آن فکر میکنند، مردم هستند.»
