چند پیام ترامپ جنگ را میان مقامات جمهوری اسلامی آغاز کرد
ایران وایر - همه چیز از پست عباس عراقچی، وزیر امور خارجه دولت چهاردهم و پیامی شروع شد که به زبان انگلیسی در حساب کاربریاش در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد مبنی بر اینکه «عبور و مرور تمامی کشتیهای تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتشبس بهطور کامل آزاد اعلام میشود»، البته به نوشته او عبور و مرور کشتیها در پی اعلام آتشبس در لبنان از سوی جمهوری اسلامی «آزاد» شد.
وزیر امور خارجه تاکید کرد که «این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد.»
آتشبس میان آمریکا و اسراییل و جمهوری اسلامی، که از ۱۸فروردین ۱۴۰۵ آغاز شده بود، تا دو روز دیگر به پایان میرسد. یکی از شروط و خواستههای آمریکا بازگشایی تنگه هرمز بود که توسط جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ چهل روزه مختل شده بود. اگرچه به رغم آغاز آتش بس آمریکا در واکنش به ادامه مسدودسازی تنگه هرمز از روز دوشنبه ۲۴فروردین شروع به اعمال محاصره دریایی بر ایران کرده بود.
دقایقی پس از انتشار پیام وزیر خارجه ایران، دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا هم با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایران همین الان اعلام کرد تنگه ایران کاملاً باز شده و آماده عبور و مرور آزادانه است. خیلی ممنون.»
برای بدنه هوادار جمهوری اسلامی و حتی مقامات رسمی آن که روزهاست به رغم پرداخت هزینههای سنگین و بعضا غیر قابل جبران، مدعی «پیروزی» در تمامی عرصهها بودند و به بسته شدن تنگه هرمز میبالیدند، آزادانه اعلام شدن عبور و مرور از آن قابل باور نبود.
چند پیام ترامپ جنگ را میان مقامات جمهوری اسلامی آغاز کرد
نقطه پایان پنجاه شب در خیابانها، منابر و صدا و سیما غریو پیروزی سر دادن، برای میزان درآمد کشور از «عوارض تنگه هرمز» چرتکه انداختن، شرط برای خروج آمریکا از منطقه گذاشتن و ...فقط باز شدن تنگه هرمز نبود. رییسجمهور آمریکا اعلام کرد با وجود باز شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، محاصره دریایی بنادر جمهوری اسلامی کماکان برقرار خواهد ماند و در یک پست دیگری در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «ایالات متحده تمام «غبار هستهای» تولید شده توسط بمبافکنهای قدرتمند بی۲ ما را دریافت خواهد کرد. هیچ پولی به هیچ شکل و صورتی رد و بدل نخواهد شد.»
پیامهای پیدرپی رییس جمهوری آمریکا آنچنان موجب سردرگمی در بین هواداران جمهوری اسلامی شد که تا ساعتها بعد از آن نشانههای درگیری آنها با یکدیگر و سرخوردگیشان دیده میشد. به خصوص زمانی که ترامپ در پیامی ادعا کرد که آمریکا و جمهوری اسلامی به صورت مشترک در حال مینروبی از خلیج فارس هستند.
شمشیرهایی که رو به یکدیگر بیرون کشیده شد
پیام عباس عراقچی در ایکس ساعت ۱۷:۱۵ به وقت محلی منتشر شد. حدود نیم ساعت بعد سیمای جمهوری اسلامی به نقل از یک مقام ارشد نظامی خبر داد که عبور و مرور در این آبراهه تنها به «کشتیهای غیرنظامی» مربوط میشود و شامل «کشتیهای نظامی» نیست. مجری برنامه «به وقت ایران» از شبکه شش اما ادعا کرد: «طبق اطلاعات کسب شده از مقامات آگاه، تمام توییتهای ترامپ دروغ است»
تمام پیامهای ترامپ اما دروغ نبود؛ حساب کاربری منسوب به «فرماندهی نیروی دریایی سپاه» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نظم جدید بر تنگه هرمز حاکم شده:
۱. شناورهای غیرنظامی صرفا از مسیر تعیینشده ایران تردد میکنند
۲. تردد شناورهای نظامی از تنگه کماکان ممنوع است
۳. ترددها صرفا با اجازه نیروی دریایی سپاه است
۴. این تردد در راستای توافق دوره سکوت صحنه نبرد و بعد از اجرای آتشبس لبنان صورت میگیرد».
این در حالی است که عراقچی گفته بود «این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد.» او اشارهای به نام سپاه پاسداران نکرده بود.
مجید موسوی، فرمانده هوافضایی جمهوری اسلامی نیز در رابطه با این پیام منتشر شده در حساب کاربری «فرماندهی نیروی دریایی سپاه» نوشت: «یاد و خاطره شهید تنگسیری معمار نظم جدید تنگه هرمز گرامی باد. نیروی هوافضای سپاه همچنان بی اعتماد به دشمن دست به ماشه و در آمادگی کامل برای دفاع از ایران قرار دارد. مراقب روایت های دروغین و شایعات دشمن باشیم.» واکنش مجید موسوی در رسانههای رسمی مانند تابناک بازنشر شد، اما انتساب این اکانت به فرماندهی این واحد سپاه توسط خبرگزاری میزان تکذیب شد.
با این حال دو خبرگزاری جریان اصلی «هوادار نظام» فارس و تسنیم، که هر دو به سپاه پاسداران وابسته هستند، قانع نشدند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در مطلبی با تیتر «مسوولان محترم! لااقل دلیل توضیح ندادنتان را توضیح دهید»، خواستار توضیح مقامهای جمهوری اسلامی درباره «سکوت» در قبال تحولات اخیر شد و نوشت: «جامعه ایران در هالهای از سردرگمی فرو رفته است.»
این خبرگزاری در مطلب دیگری نیز نوشته: «اگر به مصلحت کشور است که جزئیات مذاکرات یا تحولات اخیر رسانهای نشود، چرا خود این مصلحت و دلیل پرهیز از شفافسازی، برای مردم تبیین نمیگردد؟»
خبرگزاری تسنیم هم با انتقاد از وزیر خارجه جمهوری اسلامی، توئیت عباس عراقچی را «بد و ناقص و یک بدسلیقگی کامل در اطلاعرسانی» دانست و نوشت این پیام «بدون توضیحات لازم و کافی منتشر شده بود و ابهامات مختلفی را درباره شرایط عبور و جزییات و سازوکارهای عبور ایجاد کرد و موجب نقدهای بسیار شد.»
این رسانه خواستار «تجدیدنظر» وزارت خارجه جمهوری اسلامی شد و نوشت: «هرگونه ایجاد نگرانی یا ناامیدی در این ملت مبعوث شده، مصداق معصیت سیاسی و اختلال در انسجام ملی است.»
ماجرا زمانی عجیبتر شد که سخنگوی وزارت امور خارجه، بدون هماهنگی با رییسش، عباس عراقچی در یک برنامه تلویزیونی حاضر شد و گفت که «باز و بسته شدن تنگه هرمز را میدان مشخص میکند نه فضای مجازی». او همچنین تاکید کرد اورانیومهای غنی شده مانند خاک کشور مقدس بوده و به هیچ وجه از کشور خارج نخواهند شد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه که تقریبا تمامی شامگاه ۲۸فروردین در حال مصاحبه با شبکهها و برنامههای مختلف صدا و سیما بود، در یک برنامه دیگر با تایید تلویحی آزاد شدن عبور و مرور در تنگه هرمز، اضافه کرد: «اگر بد عهدی ببینیم اقدامات متقابل را انجام میدهیم».
امیر ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش نیز در یک برنامه دیگر سیما گفت: «کسی به حرف ترامپ درباره محاصره دریایی گوش نمیدهد و در حد حرف است.»
علیرضا زاکانی، شهردار تهران و محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد دولت سیزدهم، از دیگر مقاماتی بودند که در شبکههای اجتماعی ایکس یا ویراستی ضمن انتقاد از پیام عباس عراقچی تاکید کردند که همانطور که «اصل مذاکره ذیل نظر رهبر انقلاب بوده، تمام تصمیمات کلیدی نیز باید مطابق راهبردهای» او باشد.
علی نادری، مدیرعامل خبرگزاری ایرنا، نیز نوشته بر اساس توییت عراقچی، «آنهم به نمایندگی از شعام، اهرم تنگه هرمز اکنون دیگر در دست ما نیست، ضمن اینکه عوارضی هم در کار نیست. ما به اِزا چه بوده؟ نمی دانیم.» کار در نهایت به جایی رسید که عزتالله ضرغامی، رییس پیشین صدا و سیما، در بین مقامات نظام به دنبال «یک مسلمان» میگشت تا «یه خورده به مردم بگه چه خبره و داره چی میشه؟!»
تلاش برای کنترل میدانها در شهرها
در حالی که مقامات جمهوری اسلامی اختلافشان سر نحو و جزییات مذاکره با آمریکا را به عرصه خبرگزاریها و شبکههای اجتماعی کشیدند، برخی دیگر در تجمعات شبانه میدانها سعی در قانع کردن یا تحریک کردن حاضران داشتند.
محمد کریمی، مداح تندرو حکومتی، در یکی از این تجمعات خطاب به حاضران گفت: «میدانم نسبت به باز شدن تنگه هرمز حساسیت دارید آقایون مذاکره کننده امروز دستشان پر است.قبلا فکر میکردند که ما آبگرمکن و موتور گازی پرت میکنیم. آنها میگفتند دوره گفتوگو است، نه موشک.»
از آن سو اما محمود نبویان، نایب رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در تجمعی دیگر گفت: «ما در کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی مصوب کردیم، جلوی تردد کشتیهای هر کشوری که ملت ایران را تحریم کند از تنگه هرمز میگیریم.»
در این میان سکوت عجیب شورای عالی امنیت ملی نیز خشم مخالفان هرگونه مذاکره و توافقی با آمریکا را برانگیخت. شعام در تمامی ساعات پر التهاب شب گذشته سکوت کرد. تنها خبرگزاری فارس به نقل از «یک منبع آگاه نزدیک به شعام» ضمن تایید بازگشایی تنگه هرمز نوشت: «کشتیها باید تجاری باشند و تردد کشتیهای نظامی ممنوع است و نه کشتیها و نه محموله نباید مرتبط با کشورهای متخاصم باشند. کشتی ها باید از مسیر تعیین شده ایران عبور کنند. تردد شناورها باید با هماهنگی نیروهای ایرانی مسئول این تردد انجام شود.»
نقطه پایان را اما محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس هیات ایرانی مذاکره کننده با آمریکا گذاشت. او در شبکه ایکس نوشت: «هر هفت ادعای ترامپ کذب است». او نیز البته عبور آزاد کشتیها از تنگه هرمز را تایید کرد، اما مشروط به غیر نظامی بودن آنها از مسیری که تعیین شده توسط ایران.
در بین تمامی این ادعاهای ضد و نقیض تنها چیزی که بین ادعاهای رییس جمهوری آمریکا و مقامات مختلف جمهوری اسلامی مشترک است، باز شدن تنگه هرمز به روی کشتیهای غیر نظامی است. گفته میشود این کشتیها برای عبور پولی پرداخت نمیکنند اما باید از مسیری که جمهوری اسلامی تعیین میکند، استفاده کنند. دیگر مسائل مطرح شده از جمله خارج شدن اورانیمهای غنی شده یا مینروبی خلیج فارس اما همچنان در هالهای از ابهام هستند؛ شاید تکلیف این مسایل در جلسه بعدی مذاکرات روشن شود، شاید دوشنبه پیش رو.
