سه روز پس از آنکه اعلام شد مجتبی خامنهای جانشین پدر کشتهشدهاش به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران شده است، او نه در ویدئو و نه در انظار عمومی ظاهر شده و هیچ بیانیه مکتوبی نیز منتشر نکرده است.
به گفته سه مقام ایرانی که به دلیل حساسیت موضوع در ایران نخواستند نامشان فاش شود، یکی از دلایل این موضوع نگرانی از آن است که هرگونه ارتباط یا پیام میتواند محل اقامت او را آشکار کرده و جانش را به خطر بیندازد.
اما به گفته این مقامها، عامل دیگری نیز وجود دارد: مجتبی خامنهای ۵۶ ساله در نخستین روز حمله اسرائیل و ایالات متحده زخمی شده است.
این سه مقام ایرانی گفتند طی دو روز گذشته از سوی مقامهای ارشدتر دولت به آنان اطلاع داده شده که آقای خامنهای دچار جراحاتی شده، از جمله در پاهایش؛ اما او هوشیار است و در مکانی بسیار امن با ارتباطات محدود پناه گرفته است.
دو مقام نظامی اسرائیلی نیز گفتند اطلاعات جمعآوریشده توسط اسرائیل باعث شده نهادهای دفاعی این کشور به این نتیجه برسند که آقای خامنهای در ۲۸ فوریه دچار آسیبدیدگی در پاهایش شده است؛ نتیجهای که حتی پیش از انتخاب او به عنوان رهبر جدید در روز یکشنبه به آن رسیده بودند. این مقامهای اسرائیلی نیز به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
با این حال، شرایط دقیق و میزان جراحات آقای خامنهای همچنان نامشخص است.
پدر او، آیتالله علی خامنهای، در حملات هوایی اسرائیل به مجموعه محل استقرار رهبری در قلب تهران در همان روز ۲۸ فوریه کشته شد. در آن حمله که در روشنای روز انجام شد، مادر، همسر و یکی از پسران رهبر جدید ایران نیز به همراه چند تن از مقامهای ارشد دفاعی جمهوری اسلامی کشته شدند.
یکی از نشانههای وضعیت آقای خامنهای اشارههایی است که در تلویزیون دولتی و خبرگزاری رسمی ایرنا به او شده است؛ جایی که از او با عنوان «رهبر جانباز جنگ» یاد شده است. همچنین در بیانیهای از سوی کمیته امداد، نهاد مذهبی قدرتمند وابسته به دولت، که در آن به آقای خامنهای تبریک گفته شده، از او با عنوان «جانباز جنگ» یاد شده است؛ اصطلاحی فارسی برای رزمندهای که در جنگ مجروح شده است.
روز سهشنبه، رسانههای داخلی ایران از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، پرسیدند که آیا آقای خامنهای عملاً کنترل امور را در دست گرفته و نقش جدید خود را به عنوان عالیترین مقام مذهبی و سیاسی کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح بر عهده گرفته است یا نه.
آقای بقایی از پاسخ مستقیم به این پرسش خودداری کرد و گفت: «کسانی که باید پیام را دریافت کنند، پیام را دریافت کردهاند.»
آقای خامنهای همچنان چهرهای مرموز باقی مانده است. او به ندرت، و شاید هرگز، سخنرانی عمومی ایراد نکرده یا در رویدادهای عمومی شرکت نکرده است. رسانههای ایرانی اخیراً ویدئویی حدود سی ثانیهای منتشر کردهاند که تنها شامل چند عکس ثابت از او و یک زندگینامه کوتاه است.
روز جمعه، زمانی که مشخص شد آقای خامنهای گزینه پیشتاز در روند انتخاب جانشین است، جنگندههای اسرائیلی بمبهای سنگرشکن بر بخش باقیمانده از ساختمان دفتر و محل اقامت رهبر جمهوری اسلامی فرو ریختند؛ تصاویری ماهوارهای نشان میدهد که این ساختمان به تلی از آوار تبدیل شده است.
مقامهای ایرانی گفتند که معتقدند هدف این حملات آقای خامنهای بوده است، اما او در آنجا حضور نداشته است. اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در پیامی در شبکههای اجتماعی گفته بود هر جانشینی برای آیتالله خامنهای یک هدف محسوب خواهد شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز گفته بود از به قدرت رسیدن آقای خامنهای خشنود نیست، اما درباره اینکه آیا ایالات متحده قصد دارد او را هدف قرار دهد یا نه اظهار نظری نکرد.
در ایران، اگرچه آقای خامنهای از نظر فیزیکی در انظار عمومی ظاهر نشده، اما چهره او از هماکنون بر روی بنرهای بزرگی که در نقاط مختلف پایتخت، تهران، نصب شدهاند دیده میشود؛ همچنین بر روی نقاشی دیواری عظیمی که در آن پدر درگذشتهاش پرچم ایران را به او میسپارد.
آقای خامنهای که پیوندهای عمیقی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دارد، سالها یکی از بازیگران قدرتمند اما پشتپرده بوده است. او امور امنیتی و نظامی دفتر پدرش را هماهنگ میکرد. با این حال، درباره شخصیت یا برنامههای او برای اداره ایران اطلاعات چندانی وجود ندارد، جز ارتباط نزدیکش با سپاه پاسداران و جناح تندرو.
در همین حال، حامیان حکومت در میدانهای شهرهای مختلف کشور مراسم «بیعت» با آقای خامنهای برگزار کردهاند؛ در حالی که پرچمها را در دست دارند و عکسهای او را بالا بردهاند.
فرناز فصیحی و رونن برگمن / نیویورک تایمز / ۱۱ مارس ۲۰۲۶
