نتایج جنگ فراتر از انتظار بوده و پیامدهای بزرگتری در راه است
آتلانتیک - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
دو هفته پس از آغاز کارزار مشترک نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه حکومت روحانیون در ایران، نخستین نشانههای یک پیروزی احتمالی در حال نمایان شدن است. این عملیات تاکنون دستاوردهای مهمی برای امنیت ملی آمریکا به همراه داشته، اما پیامدهای سیاسی بزرگتری نیز به تدریج در حال شکلگیری است.
کارزارهای نظامی در این ابعاد معمولاً در چند مرحله پیش میروند. مرحله نخست این جنگ از ابتدا با هدف تضعیف توان جمهوری اسلامی برای جنگافروزی، تهدید همسایگان و بیثباتکردن بازارهای جهانی طراحی شده بود. ارزیابیهای نظامی نشان میدهد این مرحله تا حد زیادی موفق بوده، هرچند نبرد هنوز به پایان نرسیده است.
توان نظامی ایران ضربههای سنگینی خورده است. جنگندههای آمریکا و اسرائیل تقریباً با آزادی کامل بر فراز ایران عملیات انجام میدهند و مراکز فرماندهی، پایگاههای موشکی و زیرساختهای راهبردی را هدف قرار دادهاند.
فشار تنها متوجه تجهیزات نیست، بلکه نیروی انسانی نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. گزارشها از افزایش ترس، فرار از خدمت و حتی سرپیچی از دستور در میان نیروهای موشکی و امنیتی حکایت دارد. اکنون هر بار که موشکی شلیک میشود، احتمال هدف قرار گرفتن سریع محل پرتاب بسیار بالاست و همین موضوع انجام عملیات را برای نیروها بهشدت پرریسک کرده است.
اسرائیل و امریکا همچنین رهبران نظام را هدف قرار گرفته اند. حمله اولیه اسرائیل که به کشتهشدن علی خامنهای انجامید، با عملیاتهای بعدی علیه مقامهای ارشد نظامی، هستهای و امنیتی ادامه یافت.
در سطح منطقهای نیز شبکهای که ایران طی دههها ساخته بود، کمک چندانی نکرده است.
با وجود این موفقیتها، مرحله نخست جنگ هنوز بهطور کامل پایان نیافته است. یکی از چالشهای باقیمانده تنگه هرمز است، جایی که آمریکا در حال کاهش تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه کشتیرانی تجاری است.
مسئله حلنشده دیگر برنامه هستهای ایران است. تأسیسات مهم آسیب دیدهاند، اما گفته میشود تهران هنوز ذخایر قابل توجهی از اورانیوم غنیشده در اختیار دارد. برخی مراکز زیرزمینی ممکن است با حملات هوایی بهطور کامل نابود نشوند و در چنین حالتی عملیات محدود نیروهای ویژه میتواند یکی از گزینهها باشد.
با ادامه فشار نظامی، بُعد سیاسی جنگ اهمیت بیشتری پیدا میکند. پیامهایی که به نیروهای سپاه و مقامهای حکومتی ارسال میشود بر این نکته تأکید دارد که تسلیم میتواند به عفو منجر شود، اما ادامه وفاداری ممکن است به نابودی بیانجامد. گزارشها حاکی است برخی واحدهای سرکوب حتی پیش از هدف قرار گرفتن، هشدار دریافت کردهاند و سپس پایگاههایشان منهدم شده است.
به نظر میرسد جنگ اکنون وارد مرحله دوم شده است؛ مرحلهای که در آن هزینه سرکوب در داخل ایران افزایش مییابد. نیروهایی که سالها بدون نگرانی عمل میکردند، اکنون ممکن است خود احساس ناامنی کنند.
مرحله سوم، اگر فرا برسد، احتمالاً به شکل فروپاشی ناگهانی نخواهد بود، بلکه بهصورت فرسایش تدریجی ظاهر میشود: فشار اقتصادی، انزوای سیاسی، شکافهای داخلی و بیثباتی فزاینده. گزارشها درباره انتخاب مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید نیز ممکن است این روند را سریعتر کند، زیرا چنین انتخابی بیش از آنکه نشانه ثبات باشد، میتواند نشانه سختتر، ضعیفتر و شکنندهتر شدن نظام باشد.
