مقامهای آمریکایی اعلام کردند که هواپیماهای جنگی و هلیکوپترهای تهاجمی ایالات متحده، حملات خود علیه پهپادها و کشتیهای دریایی ایران را افزایش دادهاند تا تنگه هرمز، آبراه استراتژیکی که ایران عملاً به روی اکثر کشتیهای غربی بسته است، را بازگشایی کنند. این محاصره عملی موجب افزایش قیمت نفت و ایجاد تلاطم در اقتصاد جهانی شده است.
این حملات در حالی شدت گرفته که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد سومین هفته خود شده، بدون آنکه رهبران واشینگتن یا تلآویو چشمانداز یا جدول زمانی روشنی برای پایان آن ارائه دهند. در همین حال، ایرانِ همچنان به شلیک موشکها و پهپادها به سوی دیگر کشورهای خاورمیانه ادامه میدهد.
اسرائیل روز جمعه اعلام کرد پس از آنکه شلیک موشکهای ایرانی طی شب آژیرهای هشدار را در اورشلیم و شمال اسرائیل به صدا درآورد، حملاتی را علیه اهدافی در تهران انجام داده است. ارتش اسرائیل، که بهطور سیستماتیک رهبران ایران را هدف قرار داده، اعلام کرد علی محمد نائینی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را کشته است. سپاه نیز کشته شدن او را تأیید کرد، اما جزئیاتی ارائه نداد.
کویت اعلام کرد حملات پهپادی برای دومین روز متوالی باعث آتشسوزی در یک پالایشگاه نفت شده است. این حملات که بخشی از سلسله حملات ایران به زیرساختهای نفت و گاز در منطقه است، نگرانیها درباره اختلالات پایدار در عرضه جهانی انرژی را افزایش داده است.
ایران این هفته، پس از حمله اسرائیل به میدان گاز طبیعی پارس جنوبی، به سایتهای انرژی حمله کرد. پارس جنوبی میدان مشترک با قطر است و منبع اصلی انرژی داخلی ایران است. بحرین، عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز روز جمعه اعلام کردند که در حال رهگیری حملات موشکی و پهپادی هستند، هرچند اهداف این حملات بلافاصله مشخص نبود.
ایران همچنین هشدار داده است که ممکن است نیروهای نظامی آمریکا و اسرائیل را هدف قرار دهد. در بیانیهای که به سخنگوی ارشد نیروهای مسلح ایران نسبت داده شده و روز جمعه توسط خبرگزاری فارس منتشر شد، آمده است: «مراکز گردشگری، استراحتگاهها و مراکز تفریحی در سراسر جهان برای شما امن نخواهند بود.»
در تنگه هرمز، فرماندهان نظامی آمریکا همچنان در تلاشاند توانایی ایران برای ایجاد محاصره مؤثر علیه بیشتر کشتیهای تجاری را خنثی کنند. حدود یکپنجم نفت جهان و بخش بزرگی از کودهای مورد استفاده در کشاورزی جهانی از این تنگه عبور میکند.
از زمان آغاز بمباران ایران توسط آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، چندین کشتی در داخل یا نزدیکی این تنگه هدف قرار گرفتهاند. ایران مسئولیت برخی از این حملات را بر عهده گرفته است. مقامهای آمریکایی در این ماه گفتند که ایران همچنین شروع به مینگذاری در این آبراه کرده است، هرچند مجید تختروانچی، معاون وزیر خارجه ایران، استقرار مینها را رد کرده است.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، روز پنجشنبه گفت که هواپیماهای A-10 «وارتهاگ» نیروی هوایی که در ارتفاع پایین پرواز میکنند، «در حال شکار و نابودی شناورهای تندرو» متعلق به سپاه پاسداران در این مسیرهای دریایی مورد مناقشه هستند. او گفت این هواپیماها که در اصل برای پشتیبانی نزدیک از نیروهای زمینی آمریکا طراحی شده بودند، اکنون برای هدف قرار دادن کشتیها در دریا به کار گرفته شدهاند.
ژنرال کین همچنین گفت برخی از متحدان منطقهای — که نامی از آنها نبرد — از بالگردهای تهاجمی آپاچی برای «مقابله با پهپادهای انتحاری یکطرفه» استفاده میکنند؛ یکی از مؤثرترین سلاحهایی که ایران برای حمله به کشورهای عربی همسایه و تأسیسات انرژی آنها در سراسر خلیج فارس به کار گرفته است.
حدود ۲۲۰۰ تفنگدار دریایی آمریکا در راه خلیج فارس
حملات در تنگه هرمز تازهترین تلاش آمریکا برای بازگشایی این آبراه است که در باریکترین نقطه خود حدود ۲۱ مایل عرض دارد. فرماندهی مرکزی آمریکا این هفته اعلام کرد که جنگنده-بمبافکنها چندین بمب سنگرشکن ۵ هزار پوندی را بر روی سیلوهای موشکی زیرزمینی نزدیک تنگه فرو ریختهاند.
مقامهای نظامی آمریکا روز جمعه گفتند حدود ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی دیگر، سوار بر سه ناو جنگی، از جنوب کالیفرنیا به سمت خاورمیانه در حرکتاند تا به بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی مستقر در این عملیات بپیوندند.
به گفته یک مقام نظامی، این تفنگداران که ماه آینده مستقر خواهند شد، جایگزین حدود ۲۲۰۰ تفنگدار دریایی خواهند شد که هفته گذشته بهسرعت از ژاپن به منطقه اعزام شدند. مشخص نیست این نیروها چگونه به کار گرفته خواهند شد، اما ممکن است در پاکسازی تنگه یا تصرف جزیره خارگ — قطب نفتی ایران در شمال خلیج فارس — نقش داشته باشند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته است برنامهای برای اعزام نیروهای زمینی به داخل ایران ندارد، اما موضع او قطعی نیست. او روز پنجشنبه در کاخ سفید به خبرنگاری گفت: «من نیرویی را به جایی اعزام نمیکنم»، و افزود: «اگر هم میکردم، قطعاً به شما نمیگفتم.»
ترامپ همچنین تلاش کرده است متحدان آمریکا را برای کمک به بازگشایی تنگه بسیج کند، در حالی که همزمان تأکید دارد ایالات متحده به کمک دیگران نیازی ندارد.
روز جمعه، بریتانیا به آمریکا اجازه داد از پایگاههایش برای حمله به اهداف ایرانی که کشتیها در تنگه هرمز را تهدید میکنند، استفاده کند. پیشتر لندن گفته بود آمریکا تنها میتواند برای حمله به تأسیسات ایرانی که نیروهای بریتانیایی و متحدان را تهدید میکنند از این پایگاهها بهره ببرد. مقامها تأکید کردند که نیروهای نظامی بریتانیا در این حملات مشارکت نخواهند داشت.
ترامپ در پیامی در شبکههای اجتماعی بار دیگر به متحدان ناتو تاخت، زیرا درخواست او برای اعزام ناوهای جنگی به منظور اسکورت کشتیها در تنگه را رد کرده بودند. او نوشت: «ترسوها، و ما این را به خاطر خواهیم سپرد!»
دولت ترامپ در تلاش است قیمتهای بالای نفت و گاز را کاهش دهد؛ قیمتهایی که میتواند هزینه کالاهای مصرفی را افزایش دهد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، روز پنجشنبه گفت آمریکا ممکن است برای تقویت بازار جهانی، تحریمهای نفتی ایران را لغو کند — اقدامی که به معنای عقبگرد از سالها سیاست واشینگتن برای فلج کردن اقتصاد تهران خواهد بود.
ترامپ همچنین گفت که به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفته است حملات به تأسیسات انرژی ایران را متوقف کند — درخواستی که نتانیاهو گفته به آن عمل خواهد کرد.
سایه جنگ بر نوروز ایرانیان
در ایران، جنگ سایهای سنگین بر عید فطر — پایان ماه رمضان — و نوروز انداخته است؛ جشنی که معمولاً میدان تجریش تهران را با هیاهوی شاد فروشندگان و خریدارانی که بر سر گل، ظروف سفره و تخممرغهای رنگی چانه میزنند، پر میکند.
اما امسال، فضای ایران آرام و گرفته بود؛ مردمی که سالی را به پایان رساندند که در آن با تشدید بحران اقتصادی، یک کشتار خشونتبار توسط نیروهای حکومتی، و بمبارانهای آمریکا و اسرائیل — که غیرنظامیان را کشته، خانهها را ویران کرده و اضطراب عمومی را افزایش داده — روبهرو بودهاند.
رهبر جدید ایران، مجتبی خامنهای، روز جمعه به مناسبت نوروز و عید فطر بیانیهای عمومی منتشر کرد و در آن، دخالت ایران یا نیروهای نیابتیاش در حملات اخیر در ترکیه و عمان را رد کرد. او همچنین وعده داد به مشکلات اقتصادی کشور رسیدگی کند و شعار سال جدید را «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» اعلام کرد.
این بیانیه در رسانههای ایران منتشر شد و نسخه صوتی آن نیز در شبکههای اجتماعی و تلویزیون دولتی پخش شد، اما مشخص نبود صدای ضبطشده متعلق به چه کسی است.
مجتبی خامنهای از زمانی که نزدیک به دو هفته پیش، پس از کشته شدن پدرش و رهبر پیشین، علی خامنهای، در یک حمله هوایی اسرائیل به عنوان رهبر منصوب شد، در انظار عمومی دیده یا شنیده نشده است. مقامهای پنتاگون گفتهاند که به باور آنها، او در جریان بمبارانهای آمریکا و اسرائیل بهشدت زخمی شده است.
آدام راسگون، اریک اشمیت، فرانچسکا رگالادو و مایکل لونلسون
نیویورک تایمز / ۲۰ مارس ۲۰۲۶
